Աշխարհում ըստ միջին հաշվարկի, ամեն տարի արտադրվում է 4-5 տրիլիոն պլաստիկե տոպրակ: Պլաստիկե տոպրակի կյանքի միջին տևողությունը 20 րոպե է, մինչդեռ դրա քայքայման համար պահանջվում է 100-200 տարի:
«Արմատ» մամուլի ակումբում ապրիլի 5-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ բնապահպանները քննարկում էին պլաստիկե շշերի և տոպրակների առաջացրած էկոլոգիական խնդիրները:
Առաջին անգամ 20-րդ դարի 50-60-ականներին ԱՄՆ-ում օգտագործված պլաստիկե տոպրակներն այսօր սպառնում են ախարհի մասշտաբով բնապահպանական աղետի պատճառ դառնալ:
Տարեկան համաշխարհային օվկիանոս է լցվում 6 մլն 300 հազար տոննա աղբ, որի զգալի մասը պլաստիկե տոպրակներն ու շշերն են: Կենդանիները, սխալմամբ այն սնունդ համարելով, ուտում են: Դրա հետևանքով ամեն տարի սատկում է 1 մլն թռչուն, 100 հազար ծովային կաթնասուն և հազարավոր ձկնատեսակներ:
Չնայած Հայաստանը հեռու է համաշխարհային օվկիանոսից, սակայն այս խնդրից զերծ չէ: Հայաստանում աղտոտված են գետերը, Սևանա լիճը:
«Արմատ» մամուլի ակումբում ապրիլի 5-ին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ բնապահպանները քննարկում էին պլաստիկե շշերի և տոպրակների առաջացրած էկոլոգիական խնդիրները:
Առաջին անգամ 20-րդ դարի 50-60-ականներին ԱՄՆ-ում օգտագործված պլաստիկե տոպրակներն այսօր սպառնում են ախարհի մասշտաբով բնապահպանական աղետի պատճառ դառնալ:
Տարեկան համաշխարհային օվկիանոս է լցվում 6 մլն 300 հազար տոննա աղբ, որի զգալի մասը պլաստիկե տոպրակներն ու շշերն են: Կենդանիները, սխալմամբ այն սնունդ համարելով, ուտում են: Դրա հետևանքով ամեն տարի սատկում է 1 մլն թռչուն, 100 հազար ծովային կաթնասուն և հազարավոր ձկնատեսակներ:
Չնայած Հայաստանը հեռու է համաշխարհային օվկիանոսից, սակայն այս խնդրից զերծ չէ: Հայաստանում աղտոտված են գետերը, Սևանա լիճը:
Հայաստանում չեն պահպանվում նաև աղբանոցների համար կիրառվող միջազգային ստանդարտները: Եթե ընդունված է, որ աղբանոցը պետք է լինի ոչ ջրաթափանց վայրում, դրա վրա պետք է լցնել նաև շինարարական աղբի շերտ, ավազով ծածկել, հետո կանաչապատել և այդպես շարունակ, ապա Հայաստանում աղբանողները բաց են: Տեղացած անձրևը, որ իր մեջ լուծում է քիմիական նյութերը, հոսում, ոռոգման ջուր է դառնում կամ էլ ներծծվում ու միանում խմելու ջրի պաշարներին: Բացի այդ «որ բնակավայրում հարցնենք, թե աղբը որտեղ են թափում, կասեն ձորում»,- ասում է բնապահպան Թամարա Գալստյանը:
«Էկոլոգիական ակադեմիա» ՀԿ նախագահ Գրետա Գաբիրելյանն ասում է, որ հատկապես վտանգավոր են թեթև պլաստիկե տոպրակները, որոնք թեթև քաշի պատճառով ձեռնտու չէ հավաքել և վերամշակման հանձնել. դրանք մնում են բնության մեջ:
Բնապահպանները նշում են, որ աշխարհի բազմաթիվ երկրներ, գիտակցելով վտանգը, փորձում են այլընտրանքային միջոցներ կիրառել պլաստիկե տոպրակների փոխարեն: Շատ երկրներ, այդ թվում և Ֆրանսիան, Բանգլադեշը, Տանզանիան ու Մոզամբիկը արգելել են դրանց արտադրությունը և ներմուծումը:
Որպես այլընտրանքային տարբերակ` բնապահպաններն առաջարկում են օգտագործել կտորից և թղթից տոպրակներ, որոնք պիտանի են բազմակի օգտագործման համար: Բնապահպան Թամարա Գալստյանը, սակայն, նշում է, որ թղթի վերամշակման ինստիտուտ չունեցող Հայաստանում թղթե տոպրակների կիրառումը կարող է մեկ այլ բնապահպանական աղետի հանգեցնել. առանց այդ էլ սակավաթիվ անտառները կարող են իսպառ վերանալ թղթե տոպրակների արտադրության համար:
Գալստյանն առաջարկում է, որ դպրոցականների համար մեկ անգամ դեպի աղբանոցներ էքսկուրսիա կազմակերպվի: Նրա հավաստմամբ` եթե երեխան մեկ անգամ տեսնի, որ իր նետած աղբը իրենից ընդամենը մի քանի կմ հեռու կուտակվում է և թե ինչ խնդիրներ է առաջացնում, նրա գիտակցությունը կփոխվի:
«Էկոլոգիական ակադեմիա» ՀԿ նախագահ Գրետա Գաբիրելյանն ասում է, որ հատկապես վտանգավոր են թեթև պլաստիկե տոպրակները, որոնք թեթև քաշի պատճառով ձեռնտու չէ հավաքել և վերամշակման հանձնել. դրանք մնում են բնության մեջ:
Բնապահպանները նշում են, որ աշխարհի բազմաթիվ երկրներ, գիտակցելով վտանգը, փորձում են այլընտրանքային միջոցներ կիրառել պլաստիկե տոպրակների փոխարեն: Շատ երկրներ, այդ թվում և Ֆրանսիան, Բանգլադեշը, Տանզանիան ու Մոզամբիկը արգելել են դրանց արտադրությունը և ներմուծումը:
Որպես այլընտրանքային տարբերակ` բնապահպաններն առաջարկում են օգտագործել կտորից և թղթից տոպրակներ, որոնք պիտանի են բազմակի օգտագործման համար: Բնապահպան Թամարա Գալստյանը, սակայն, նշում է, որ թղթի վերամշակման ինստիտուտ չունեցող Հայաստանում թղթե տոպրակների կիրառումը կարող է մեկ այլ բնապահպանական աղետի հանգեցնել. առանց այդ էլ սակավաթիվ անտառները կարող են իսպառ վերանալ թղթե տոպրակների արտադրության համար:
Գալստյանն առաջարկում է, որ դպրոցականների համար մեկ անգամ դեպի աղբանոցներ էքսկուրսիա կազմակերպվի: Նրա հավաստմամբ` եթե երեխան մեկ անգամ տեսնի, որ իր նետած աղբը իրենից ընդամենը մի քանի կմ հեռու կուտակվում է և թե ինչ խնդիրներ է առաջացնում, նրա գիտակցությունը կփոխվի:
