English

COULD YOU TELL ME WHY O. HENRY CALLED HIS STORY “WITCHES’ LOAVES”?

Miss Martha Meacham kept the little bakery on the corner (the one where
you go up three steps, and the bell tinkles when you open the door).

Miss Martha was forty, her bank-book showed a credit of two thousand
dollars, and she possessed two false teeth and a sympathetic heart. Many
people have married whose chances to do so were much inferior to Miss
Martha’s.

Two or three times a week a customer came in in whom she began to take an
interest. He was a middle-aged man, wearing spectacles and a brown beard
trimmed to a careful point.

He spoke English with a strong German accent. His clothes were worn and
darned in places, and wrinkled and baggy in others. But he looked neat,
and had very good manners.

He always bought two loaves of stale bread. Fresh bread was five cents a
loaf. Stale ones were two for five. Never did he call for anything but
stale bread.

Once Miss Martha saw a red and brown stain on his fingers. She was sure
then that he was an artist and very poor. No doubt he lived in a garret,
where he painted pictures and ate stale bread and thought of the good
things to eat in Miss Martha’s bakery.

Often when Miss Martha sat down to her chops and light rolls and jam and
tea she would sigh, and wish that the gentle-mannered artist might share
her tasty meal instead of eating his dry crust in that draughty attic.
Miss Martha’s heart, as you have been told, was a sympathetic one.

In order to test her theory as to his occupation, she brought from her
room one day a painting that she had bought at a sale, and set it against
the shelves behind the bread counter.

It was a Venetian scene. A splendid marble palazzio (so it said on the
picture) stood in the foreground — or rather forewater. For the rest
there were gondolas (with the lady trailing her hand in the water),
clouds, sky, and chiaro-oscuro in plenty. No artist could fail to notice
it.

Two days afterward the customer came in.

“Two loafs of stale bread, if you blease.

“You haf here a fine bicture, madame,” he said while she was wrapping up
the bread.

“Yes?” says Miss Martha, reveling in her own cunning. “I do so admire art
and” (no, it would not do to say “artists” thus early) “and paintings,”
she substituted. “You think it is a good picture?”

“Der balance,” said the customer, is not in good drawing. Der
bairspective of it is not true. Goot morning, madame.”

He took his bread, bowed, and hurried out.

Yes, he must be an artist. Miss Martha took the picture back to her room.

How gentle and kindly his eyes shone behind his spectacles! What a broad
brow he had! To be able to judge perspective at a glance — and to live on
stale bread! But genius often has to struggle before it is recognized.

What a thing it would be for art and perspective if genius were backed by
two thousand dollars in bank, a bakery, and a sympathetic heart to — But
these were day-dreams, Miss Martha.

Often now when he came he would chat for a while across the showcase. He
seemed to crave Miss Martha’s cheerful words.

He kept on buying stale bread. Never a cake, never a pie, never one of
her delicious Sally Lunns.

She thought he began to look thinner and discouraged. Her heart ached to
add something good to eat to his meagre purchase, but her courage failed
at the act. She did not dare affront him. She knew the pride of artists.

Miss Martha took to wearing her blue-dotted silk waist behind the
counter. In the back room she cooked a mysterious compound of quince
seeds and borax. Ever so many people use it for the complexion.

One day the customer came in as usual, laid his nickel on the showcase,
and called for his stale loaves. While Miss Martha was reaching for them
there was a great tooting and clanging, and a fire-engine came lumbering
past.

The customer hurried to the door to look, as any one will. Suddenly
inspired, Miss Martha seized the opportunity.

On the bottom shelf behind the counter was a pound of fresh butter that
the dairyman had left ten minutes before. With a bread knife Miss Martha
made a deep slash in each of the stale loaves, inserted a generous
quantity of butter, and pressed the loaves tight again.

When the customer turned once more she was tying the paper around them.

When he had gone, after an unusually pleasant little chat, Miss Martha
smiled to herself, but not without a slight fluttering of the heart.

Had she been too bold? Would he take offense? But surely not. There was
no language of edibles. Butter was no emblem of unmaidenly forwardness.

For a long time that day her mind dwelt on the subject. She imagined the
scene when he should discover her little deception.

He would lay down his brushes and palette. There would stand his easel
with the picture he was painting in which the perspective was beyond
criticism.

He would prepare for his luncheon of dry bread and water. He would slice
into a loaf — ah!

Miss Martha blushed. Would he think of the hand that placed it there as
he ate? Would he —

The front door bell jangled viciously. Somebody was coming in, making a
great deal of noise.

Miss Martha hurried to the front. Two men were there. One was a young
man smoking a pipe — a man she had never seen before. The other was her
artist.

His face was very red, his hat was on the back of his head, his hair was
wildly rumpled. He clinched his two fists and shook them ferociously at
Miss Martha. _At Miss Martha_.

“_Dummkopf_!” he shouted with extreme loudness; and then “_Tausendonfer_!”
or something like it in German.

The young man tried to draw him away.

“I vill not go,” he said angrily, “else I shall told her.”

He made a bass drum of Miss Martha’s counter.

“You haf shpoilt me,” he cried, his blue eyes blazing behind his
spectacles. “I vill tell you. You vas von _meddingsome old cat_!”

Miss Martha leaned weakly against the shelves and laid one hand on her
blue-dotted silk waist. The young man took the other by the collar.

“Come on,” he said, “you’ve said enough.” He dragged the angry one out at
the door to the sidewalk, and then came back.

“Guess you ought to be told, ma’am,” he said, “what the row is about.
That’s Blumberger. He’s an architectural draftsman. I work in the same
office with him.

“He’s been working hard for three months drawing a plan for a new city
hall. It was a prize competition. He finished inking the lines
yesterday. You know, a draftsman always makes his drawing in pencil
first. When it’s done he rubs out the pencil lines with handfuls of stale
bread crumbs. That’s better than India rubber.

“Blumberger’s been buying the bread here. Well, to-day — well, you know,
ma’am, that butter isn’t — well, Blumberger’s plan isn’t good for
anything now except to cut up into railroad sandwiches.”

Miss Martha went into the back room. She took off the blue-dotted silk
waist and put on the old brown serge she used to wear. Then she poured
the quince seed and borax mixture out of the window into the ash can.

Русски

ДОМАШНЕЕ ЗАДАНИЕ

Упражнение 1. В каком предложении слово употреблено без учета его стилистической окраски?
А) Прошу оплатить мне расходы по командировке.
Б) Банковские платежи стали задерживаться на срок до трех месяцев.
В) Автором рассмотрены 33 нормативных документа по приватизации.
Г) Экономическая политика в настоящее время все круче должна ориентироваться на такие цели.

Упражнение 2.  В каком предложении фразеологизм употреблен без учета его стилистической окраски?
А) Руководители многонационального государства не имеют права закрывать глаза на проблемы языковой политики.
Б) Герой романа был настоящим рыцарем без страха и упрека, борющимся за добро и справедливость.
В) Отказ от высокого искусства может погрузить страну в мрак невежества.
Г) Тактичному и воспитанному человеку, заботящемуся о своем достоинстве, не следует совать нос в чужие дела

                                                                      Новый год моей мечты.
   
Я хотел бы чтобы в новом году было больше радости, веселье и духа рождества.Я хотел бы чтобы подарки падали из неба и каждому доставалось то что он хочет, всегда мечтал об этом.Хотел бы чтобы в новом году не было так холодно.
         
                                             Мой традиционный Новый год.
Каждый новый год все наши родственники собираются у нас дома и мы празднуем новый год . После этого до десятого-одиннадцатого января каждый день к нам идут гости-друзья,знакомые,родные.

Գրականություն

Ինչու՞  կանչ,  մեկնաբանեք և հիմնավորեք ձեր ասելիքը:                                                      
                                                                             Կանչ

-Ալեեե՜.. Ալե, իմ հոգին, Ալեեե՜…

Ծերունին, մահակին հենված, կանչում էր երգեցիկ: Գառները շաղ էին եկել լեռնալանջին, իսկ Զորոն… իսկ ծերունի Զորոն գառնարած չէր.գյուղը ընդհանրապես գառնարած չուներ, օրը մեկն էր քշում հոտը, և այդ օրը Զորոյի հերթն էր, իսկ Զորոն՝ խոշորկեկ ու թավամազ, հենվել էր մահակին ու երգեցիկ կանչում էր: -Ալեեե՜.. Ալե, իմ հոգին, Ալեեե՜… Արևածագից մահակին հենված կանչում էր ու կանչում: *** Է՜, ե՞րբ էր, էլի՝ գարուն, այսպիսի կապույտ ու փափուկ մի առավոտ կար, կապույտ աշխարհ, Մարութա սարը կապույտ քողն ի դեմքին, ձորերն ու կիրճերը կապույտ երկնքով լցված, ծերպերին ու ձորաբերաններին թառած գյուղերի շունչը կապույտ էր, սանձը կտրած Տալվորիկի հևքից ձորը լցված կապույտը քլթքլթում էր… Մարութա սարի փեշին փռված գառներն ու ուլերը խլշկոտած ծանոթանում էին աշխարհի ու գարնան հետ. Մատղաշները դունչ ու լեզվով, վախվորած հայացքներով շոշափում էին քարերը, քարերի նախշուն մամուռները, հոտոտում էին հողի բույրը, սեզերից ու չոր փշերից խրտնում, ճնճղուկների ֆռռոցի վրա ծփում քարեքար… Մատղաշները ծանոթանում էին աշխարհի ու գարնան հետ, իսկ Զորոն՝ տասը-տասնմեկ տարեկան մի տղա կար՝ Զորոն կանգնած կապտաժեռ վեմին՝ պարսատիկը թափով պտտում էր, վը՜ժժ-վըժժ, և քարեր էր շպրտում դեպի ձորը: Հետաքրքիրը հենց այդ էր. Քարը սույլ ու թափով հասնում էր մինչև ձորը, իսկ ձորի վրա ուղեծիրը մեկեն կոտրվում էր, և քարը՝ քանց զարկված ագռավ, թպրտալով ընկնում էր ձորը: Բանջար հավաքող աղջիկների նախշուն բույլքը վետվետում էր լանջն ի վեր: Նրանցից մեկը՝ յոթ-ութ տարեկան պստլիկ Ալեն, սև պլստան աչքերով ու ջուխտակ բարակ ծամով Ալեն, բոբիկ ու նախշուն գոգնոցով ու կրակի կտոր Ալեն. Ամիկի պես՝ հենց իրենց թանիկ ուլի, հենց Զորոյի խլրտուն մատղաշներից էն ճերմակ ականջներով ուլի պես, քարեքար էր թռչկոտում… Ալեն… Ծաղկեպսակ էր գործել-դրել գլխին… Ալեն… հովից տարուբեր գույնզգույն ծաղիկների մի փունջ… Պստլիկ Ալեն… Եվ Զորոն անակնկալ հասկացավ, զգաց, որ նա իր Ալեն է, ուրիշ ոչ մեկինը, իր Ալեն է ու կա: Այս կապույտ աշխարհը իրենն է, այս դաշտն առավոտը, մետաքսաքող Մարութա սարը իրենն է, Տիրամոր վանքի գլխին որպես լույս իջած ճերմակ ամպի պատառն իրենն է, Տալվորիկ ծուռ գետի գոչգոչունը, գյուղի գլխին բզկտված ծուխը, այս խլրտուն ու խլուշտ- մլուշտ ուլերն ու գառները իրենն են, արևը, երկինքը, այս ծաղկած քարերը, ժայռը, որին կանգնած թափով պտտում է պարսատիկը, վը՜ժժ-վը՜ժժ-վը՜ժժ, այս խելառ պարսատիկը իրենն է, Ալեն… ծաղկեպսակը գլխին քարից քար թռչկոտող պստլիկ Ալեն իրենն է, ուրիշ ոչ մեկինը չէ, իրենն է ու իրենը:

-Ալեեե՜.. Ալե, իմ հոգին, Ալեեե՜… Ծերունին մահակին հենված՝ կանչում էր երգեցիկ: Գարնան է՜ն առավոտը նրա համար էր այնքան լուրթ ու գեղեցիկ, որովհետև արևի խավարում պետք է լիներ… Դալար վարոցով գառնարածը էն առավոտ նրա համար նկատեց, նրա համար գտավ իր պստլիկ Ալեն, որովհետև պետք է կորցներ… *** Եվ հանդիպեց մեկ էլ հիսունհինգ տարի հետո… Երբ ամուսնացնում էր իր կրտսեր որդուն, Զորոն որոշեց հարսանիքի խմիչքը անձամբ և անպայման Արարատյան դաշտից բերել… Մյուս որդիներին ամուսնացնելիս նեղն էր և փոքրիկ հավաք արեց հարսանքանման մի բան: Իսկ, ահա փառք, կարող է ողջ գյուղի, հեռու ու մոտիկ բարեկամների համար լի ու բոլ սեղան բացել, անարատ ու ընտիր գինիով և անպայման՝ Արարատյան դաշտի և կա ու չկա՝ տնական: Որքան էլ ավագ որդին, որ առանձին ծուխ էր, միջնակ որդին, որ արդեն առանձին ծուխ էր, որքան էլ համոզեցին խմիչքը բերել գինու գործարանից (գործարանի գինուն գինի չի հասնի), Զորոն չհամոզվեց, Արարատյան դաշտից, կա ու չկա՝ Արարատյան դաշտից, և ընտրողը ինքը՝ Զորոն պետք է լինի: Եվ առավոտյան նստեց մեքենա, միջնակ որդին սեփական ավտո ուներ, նստեց որդու կողքն ու իջավ դաշտ: Գյուղեր մտան՝ դուրս եկան, մտան, դուրս եկան, ամեն գյուղում Զորոն, է՜, քանի կարասի գինի փորձեց, բայց ոչ մեկը սրտովը չէր: Իրիկնապահ էր արդեն, խիտ ծառաշարերով երիզված մայրուղով որդին սրդողած թռցնում էր մեքենան, ծառերի արանքից հանկարծ մի ճանապարհ հայտնվեց, և Զորոն, չգիտես ինչու, խառնվեց իրար,-անցանք,- և ձեռքը գցեց ղեկին: Մեքենան թռավ ճանապարհից և խճճվեց թփուտների մեջ: Առանձնապես վթար չէր. Դռան մի փոքր քերծվածք, մի քանի խազ ու մազ, բայց որդին փրփրել էր: -Քու սիրտ լեն պահե, լաո,- հանգստացրեց Զորոն,- կպատահի՝ բարին էս էր: -Էս գեղ իմ սրտին դուր եկավ:- Հետո, գյուղի կենտրոնում, մեքենան կանգնեցնել տվեց,- լավ- վատ՝ էստեղից կառնինք:- Եվ մոտեցան հավաքվածներին: Բոլորն էլ գինի ունեին և պատրաստ՝ մառան առաջնորդելու: Միայն մեկը՝ լողլող մի մարդ, սուս էր, և Զորոն հենց նրան դիմեց: -Ինչո՞ւ չունեմ,- պատասխանեց մարդը,- այգի ունեցողը գինի էլ կունենա: -Աստված վկա, իմ տղի հարսանիք քու գինով կանիմ,- հայտարարեց Զորոն: -Էրթանք ձեր տուն: Որթատունկի թառման ճակատին առած գինեբույր տուն էր: Տնամերձ ծիրանենու բունն ի կախ տաքդեղի կարմիր շարուկներ կային, և պստլիկ ու ժիր մի պառավ վար էր առնում շարուկները: -Լավ տուն ու տեղ ունիս, ախպեր:- Տունն ու այգին իրոք, Զորոյին շատ դուր եկան:-Ուրախ վայելում: Խոսքի վրա պառավը կտրուկ շուռ եկավ: Մեկ ուզեց տաքդեղը գցել մաղի մեջ և մոտենալ, բայց այդպես՝ կարմիր շարուկը թևին, շարունակեց հետաքրքիր նայել անծանոթին: -Քու նշանա՞ծն է: -Հա: Քո երկրացին է: -Իմ էրգրացի՞ն… Հը՜մ, արի, հը՜մ, արի, իմ քուր,- խնդացավ Զորոն:- Հը՜մ, արի ծանոթանանք: Պառավը մանրիկ ու չափուկ մոտեցավ, ժպտերես ձեռք տվեց. Թևն ի կախ շարուկները խշխշացին, և նա մեղավոր նայեց, որ տաքդեղով է դիմավորում երկրացի հյուրին: -Էրգրի ձեր գեղ ո՞ր մեկն է, քուրիկ: Եվ պատասխանի վրա Զորոն կուչ եկավ, ինչպես կծկվում են շպրտված քարից: -Սարեկա՞ն,- դժվարությամբ մեկնվեց Զորոն,- Սարեկա՞ն,- և չնայած պառավը շատ մոտ էր, Զորոն դեմքը մոտեցրեց և կկոցած նայեց աչքերի մեջ… Հոգնած ու տխուր էին պառավի աչքերը, բայց խորքում չարաճճի ժպիտի մարմրող կայծեր կային: Զորոն կախեց գլուխը, ապա մտմտուն ու շեղակի նայեց կնոջ թևն ի կախ տաքդեղի շարուկին, հետո հեռո՜ւ- հեռվից, շատ հեռվից եկող մի ժպիտ՝ կոտոր, մեղք ու կրակ, սարդոստայնի պես խճճվեց բեղին, և նա շշնջաց՝ Ալե՜ն: Նույնիսկ պառավը չլսեց իր անունը: -Ալե՜ն,- շշնջաց Զորոն ու ծանր շտկվեց: Շտվեց, ձգվեց, ձգվեց (վերջին տարիներին որդին հորը այդպես շիտակ ու ձիգ չէր տեսել), արտասովոր ձգվեց և դիմացը կանգնած պստլիկ կնոջ գլուխն ի վեր նայեց հեռու, տների ու ծառերի արանքից գտավ լեռնապարը և որքան շունչը հերիքում էր կանչեց.- Հըըիիի՜, Ալեե՜ն, … Ալե՜ն,- հայացքը հեռու լեռներին՝ հա՜ կրկնեց,- Ալեե՜ն… Պառավը ծգլվզած տնտղում էր Զորոյին, որ կիսախուփ, մշուշոտ հայացքը հեռու, վերացած իր անունն էր կրկնում և ի պատասխան նրան, հարձագանք այդ հեռագնա ու տաք շշնջոցի՝ լացել էր ուզում: Հետո Զորոն շաղված հայացքը դարձրեց պառավին և էլի շշնջաց. -Ես Զորոն եմ… Ալե:- Եվ ձեռքերն առավ ափերի մեջ, քամեց, կպցրեց խոնարհված ճակատին, հետո մոտեցրեց շուրթերին: Պառավը շփոթվեց: Էրգրի օրենքով կինը պետք է տղամարդու ձեռքը գնար, և շտապեց համբուրել Զորոյի ձեռքը: Արցունքներն արդեն թափվում էին, է՜, երբվանի՞ց մոռացված- մոլորված արցունքները ելք էին գտել, և հանգրվանը Զորոյի ձեռքերն էին: Հետո այնպես եղավ, որ միմյանց ձեռքերն էին թռցնում համբուրելու համար, և տաքդեղի շարուկը, որ կախված էր պառավի թևից, զորացած տաքդեղի կարմիր շարուկը, խշրվեց նրանց դեմք ու աչքերի մոտ, Ալեն, փռշտաց, նա, որ հանդարտիկ թափում էր աչքերից, և լացը այնքան դուր էր գալիս, տրորեց աչքերը, և ջերմ ու մաքուր արցունքները պղտորվեցին, կծվացան կոպերի տակ… Եվ դեմ-դիմաց կանգնած երկու երեխա բռունցքներով տրորում էին կծկծացող աչքերը ու շաղված հայացքներով նայում էին իրար: -Բաբո, ուշացանք,- հարկ համարեց որդին: Զորոն սթափվեց: Աչք դիպցրեց որդուն, ապա տնտղեց տանտիրոջը, դարձավ նայեց Ալեին և գլուխը տմտմբացրեց: -Ալեն… կմկմաց. Ինչ-որ բան էր ուզում ասել, բայց էլի դարձավ տանտիրոջը,- ուրեմն… քու նշանածն է… Բարի վայելում:- Եվ վռազ ավելացրեց: — Գինին ո՞ւր է: Մառանում տանտերը պղնձե չափով գինի լցրեց, գավաթի հետ մեկնեց Զորոյին, որ փորձի, իսկ Զորոն հենց չափով խմեց, մի շնչով դատարկեց ու փառավորվեց: -Օխաա՜շ,- ափով սրբեց բեղերը:-Իմ սիրտն հովցավ… էսպես անուշ գինի իմ շրթին չէր դիպե, Ալե: Անուշ գինի էր: — Եվ գլխահակ և շեղ ու մի տեսակ իրենից զատվող հայացքը մառանի անկյունում կանգնած պառավի սոլերին՝ դիմեց որդուն:-Իմացա՞ր, լաո, թե արև ծագից չուրի հիմա ինչի համար կմտնինք գեղերն ու կելնինք, կմտնինք ու ձեռնադատարկ կելնինք դուրս… Իմացա՞ր… Իմ ուզած գինին էս էր ու էս… Լցրեք: -Ինչքա՞ն, քանիսո՞վ,- հետաքրքրվեց տանտերը: -Կարասը լրիվ իմն է:-Զորոյի ձայնի մեջ կռիվ կար:-Լցրեք ու առանց հախ ու հաշվի… Գինին անգին է,-բողոքեց Զորոն,- գին ու արժեքն էլի գինին է, Ալե… Լցրեք: Տանտերը մոտեցավ չափը վերցնելու, բայց Զորոն չտվեց: -Ուրիշ բանով լցեք. Էս իմ բաժակն է: Որքան էլ որ տանտերը համոզեց, որ ոտքի վրա խմել պետք չէ. Տուն կա, սեղան կա, քիչ հետո մարդավայել սեղան կնստեն, կարգին կծանոթանան, մանավանդ որ համերկրացի- համագյուղացիներ են հանդիպել, Զորոն չլսեց: Որդին բշտեց, միջամտեց նաև Ալեն, բայց Զորոն տեղն ու տեղն էր ուզում խմել, հենց՝ պղնձե ամանով, հենց կարասից: Ստիպված պառավը հաց ու մաց բերեց՝ հարմարեցրեց, սակայն Զորոն ձեռք չտվեց հացին, կարասին մոտիկ հենվեց պատին՝ լցրեց ու խմեց, լցրեց ու տակետակ խմեց… Եվ սրբում էր բեղերը ու բռի մեջ տնքում ՝ Ալե… Պառավը նստել էր իր հարմարեցրած սեղանի մոտ և մտամոլոր նայում էր: Քիչ առաջ, երբ Զորոն նոր մտավ բակ, նա ժիր ու կայտառ էր, հիմա կուչ էր եկել, իրոք՝ մի բուտ պառավ, թմբիրի մեջ, աչքերը դեռ կծկծում էին, բայց զգում էր, որ ընդհատված անուշ լացը ալիք-ալիք բարձրանում է: -Քու էրիկին տեսանք, Ալե, ուրիշ ի՞նչ ունիս: -Փառք Աստծու, տղեք ունեմ, ախպեր Զորո,- և որոշեց զսպել լացը,- հարսներ ունեմ, ամուսնացած աղջիկներ ունեմ, թոռներ ունեմ: Դո՞ւ ինչ ունես, ախպեր Զորո: -Փառք Աստծու, տղեք ունիմ, Ալե, հարսներ ունիմ, կարգված աղջիկներ ունիմ, Ալե, բոլ թոռներ ունիմ, էս գինին էլ,- Զորոն էլի լցրեց ամանը,- էս անուշ գինին էլ իմ փոքր տղի ուրախության համար է, հարսանիքի համար է, Ալե… Հըիիի՜, Ալե, իմ հոգին: Եվ սկսեց երգել: Տանտերը, կարասի վրա խոնարհված, անթատակով բբեց Զորոյին և տակետակ ժպտաց՝- գնահատեց իր գինու ուժը: -Էս ի՜նչ անուշ գինի էր, Ալե,- երգի միջից ու երգահանգ կանչեց Զորոն: -Էսքան ժամանակ էսքան անուշ գինի էղնի հոս, ու ես անտեղյակ: Հըիի՜ի, Ալե: -Եվ կցեց կտրված երգը: Տանտերն ու որդին ավարտեցին գինու չափն ու հաշիվը: Զորոն երգում էր: Տանտերը ծխախոտ վառեց ու նստեց կնոջ կողքին, Զորոն երգում էր, որդին գինով լի տիկ ու տակառիկները տարավ՝ տեղավորեց, դարձավ կանգնեց մառանի կենտրոնում, Զորոն ինքնամոռաց երգում էր: Պղնձե ամանը դատարկ էր արդեն. Վերջին չափ գինին երգելիս շաղ էր տվել, ինքն էլ չիմանալով, թե ինչպես, ոտից-գլուխ օծել իրեն: -Հըիի՜ի, Ալեե: — Ինչպես սկսել էր, այնպես էլ ավարտեց երգը, աչքերը բացեց, սակայն ոչ մեկին չտեսավ՝ ոչ մոլորիկ Ալեին, ոչ խնդմնդացող տանտիրոջը, ոչ կողքին կանգնած որդուն, որ պղնձե ամանը առավ ձեռքից և մտավ թևը: -Գնացինք, բաբո: Զորոն թևը փոխցրեց և պինդ սեղմվեց պատին: -Մարաթուկ վկա, իմ ոտքն էստեղից դուրս չի էլնի: Ալե՜ե… Տանտերն առաջարկեց, որ գնան տուն. Զորոն պառկի, մի քիչ հանգստանա: -Հայ-հաա՜յ, էլ իմ աչաց քո՞ւն կգա: — Եվ բռունցքներով տրորեց աչքերը: — Ալե՜ե,- կանչեց Զորոն,- դու ո՞ւր կորար: Հետո որդին նորից քաշեց, և Զորոն հրեց ու հայկհոյեց, վրավորեց նաև տանտիրոջը: Երեխայի պես կառչել էր պատից և չէր ուզում պոկվել և մեջ-մեջ կանչում էր, -Ալե՜ե… Եվ տանտերը տեղին դիտողություն արեց: -Դու զիս կվռնդի՞ս, հայ:- Զորոն ձայնի վրա չքշեց միայն նրա համար, որ կառչած տեղից չպոկվի, չհեռանա: -Հացն ու գինի, Տեր կենդանին, կզարկիմ ու քու կարասներ կանիմ ջարդուխուրդ: Զի՞ս կվռնդիս… Ալեե՜ե: Ստիպված՝ որդին ու տանտերը քաշքշելով տարան, և Զորոն, կանչը շուրթերին, աջ ու ձախ որոնում էր Ալեին և չէր նկատում, և քաշքշվելով ելավ մառանից: Պառավը, որ հուզված կուչուռել էր, փլվեց ծնկներին և հոնգուր-հոնգուր լաց եղավ: Դրսից լսվում էր կանչը՝ Ալե՜ե, ոչ ոք իրեն այդպես չէր կանչել՝ այդպես ջերմ, այդքան սրտանց, այդպես կարոտիկ, աղոթքի նման, երգի պես, հեռու լեռներից եկող արձագանքի պես… Ալե՜ե,- գնալով հեռվից էր լսվում կանչը: Զորոն մութ փողոցում կանչում էր, գյուղից դուրս ելան՝ նույնը, և մինչև քնելը: Եվ քնած, շուրթերը խլվլում էին,- Ալե՜ե… 3 -Ալե՜ե… Ալե իմ հոգին, Ալեեե՜ե… Ծերունին մահակին հենված՝ երգեցիկ կանչում էր ու կանչում: Լանջն ի վեր մի մանչ ու մի աղջիկ էին բարձրանում. Զորոյի թոռնիկներն էին, կրստեր որդու երեխաները, նրա, որի հարսանիքի գինին Ալեենց տնից բերեց: Հարսանիքից հետո էլի մի երկու անգամ իջավ դաշտ. Ի տես Ալեին, հետո ձմեռը վրա տվեց, հետո գարուն՝ Զորոն բան ու գործի շ, առօրյա հոգսերի հետ, երբեմն հիշեց՝ միտք դրեց իջնել դաշտ, և ամեն անգամ մի բան խանգարում էր… Եվ այդպես տարիներ անցան: Վեց տարի: Իսկ այսօր… Իսկ այս առավոտ Զորոյի հոգին տակն ու վրա էր: Մահան էր արել գառները, իր տեղը, որ գյուղի թիկունքի սարն էր, իր գոյությունը… Դիմացը երկնագույնով լցված ձորերն ու կիրճերն էիրն, Արարատյան դաշտը՝ ծավե շղարշի տակ և այդ ծովածուփ շղարշի վրա՝ արծաթ գոտի՝ ելման Արաքսը, դենը՝ տակը փոթորիկ մտած վրանների ելևէջ շարուկը՝ Հայոց լեռնապարը, բայց նրա համար հգարնան մի ուրիշ առավոտ կար, աչքերի առջև գարնան հետ պսակադիր, է՜, մի ուրիշ առավոտ կար, աչքերի առջև գարնան հետ պսակադիր, է՜, մի ուրիշ աշխարհ՝ կապույտի հետ ծանոթացող գառ և ուլերի մի ուրիշ հոտ կար, դալար վարոցով գառնարած մի տղա և բանջարահավաք աղջնակների մի նախշուն բույլ, և ծաղկեպսակով պստլիկ մի աղջիկ՝ քարեքար թռչկոտող… -Ալե՜ե,- հայացքը հորիզոնին՝ կանչում էր ծերունին,- Ալե, իմ հոգին, Ալեեե՜ե… Եվ թոռներին նկատեց այն ժամանակ, երբ կողքին էին, և աղջնակը փիսոյի պես քսմսվում էր սրունքներին: -Բա գառներն ո՞ւր են, պապ: -Գառնե՞ր,- ծերունին ուշ հասկացավ թոռան հարցը,- գառնե՞ր,- հեռու հեռվից վերադարձած հայացքը պտտեց շուրջբոլորը:- Գառներին ի՞նչ կպատահի, գառնուկ: Ծնկները նվում էին, գետինը քաշում էր, տնքալով նստեց, բայց հորիզոնը ձգում էր հայացքը, իսկ միտքը անընդմեջ նույնն էր կնրկնում: -Ուտենք,- աղջնակը շտապ բացեց կապոցը,- բոլո՜րը կուտենք, պապ: «Գավաթ մը գինի կպիտեր: -Մտածեց Զորոն և տեղն ու տեղը որոշեց:- Էլնիմ ու էրթամ Ալեի մոտ»: -Գառներն ո՞ւր են, պապ: -Չկա՞ն,-Զորոն մահակին հենված՝ ոտքի ելավ: -«Էրթամ Ալեին ի տես»: -Գառներն է՜, էնտեղ են,- անորոշ մեկնեց փայտը: — Գնա ժողվե-բեր, քու քրոջ հետ՝ հաց կերեք, ես հասնիմ գեղն ու դառնամ: Ճանապարհին, մինչև տուն հասնելը, Զորոն հա՜ մեղադրեց իրեն, որ այսքան ժամանակ Ալեին տեսության չի գնացել: Եվ զարմացավ, ինչո՞ւ չի գնացել, ժամանա՞կ չկա, աչք ու ոտքի՞ց է տկար, կարողությո՞ւն չունի, ճամփա ու ավտո՞ չկա… Ախր ինչո՞ւ չի գնացել, միտք բերած օրը ինչո՞ւ է հետաձգել այցելությունը: Եվ, չգիտես ինչու, մեղավորը դուրս եկավ կինը: Ու երբ տուն մտավ, կնոջ վրա զայրացած էր արդեն: — Քու ձեռքի հացն հարամ է:- Ոտքը շեմից ներս դնելն ու կռիվը մեկ եղավ:- Հարամ է,- կրկնեց Զորոն:-Դու քու աջ ձեռքով հաց ես տվե, ձախով իմ հոգին առե,- ասաց Զորոն:- Դու իմ հոգին իմ բերանն ես հասցրե: Կպիտի էս փետ քու գլխին ջարդիմ: Եվ փայտը բռունցքի հետ խփեց իր գլխին: Խփեց ու նոր միտք ունեցավ. «Աստվածն իմ խելքի տունն ավրե. Ալեին էլ ի՞նչ տեսություն…էլ ի՞նչ տեսություն… էրթամ զինք առնիմ ու գամ»: Պառավը շվոթ ու շիվար կանգնել էր: — Իմ խանգարիչ դու ես,- վերաձայնեց Զորոն: «Մարդկանց խոսք ճշմարիտ է հայի վերջին խելքն էղներ իմ գլուխ… էն օր, էն գինու օր հարկ էր Ալեին առնեյ ու գայ»: — Իմ խանգարիչ քու երեխեքն են: Քու աղջիկներն ու քու տղեք: «Հենց էն օր հարկ էր Ալեին նստեցնեյ ավտոն ու բերեյ»: Եվ մտքով անցավ, որ տղան դեմ կկանգներ, թույլ չէր տա: — Իմ խանգարիչ քու միջնակ տղեն է էղե, քու փոքր տղեն է, ու ես իր ձեռքի տակ կապրիմ… էս տուն բանտ է, իմ շունչ մեջ էս տան չի էլնի… Ես կբաժանվիմ: Մեկեն ու հաստատ որոշեց Զորոն: «էսօր էն քողտիկ կարգի բերեմ, լուսուն էրթամ Ալեին առնիմ ու գամ»: — Երկինք դիպնի երկրին՝ կբաժնվիմ ու կբաժնվիմ,- պնդեց Զորոն: «Խաթրով չեղավ՝ կփախցնիմ ու կբերիմ»: — Բավ է, խաթրով էղնի՝ կբաժանվիմ, զոռով մնաց՝ կբաժանվիմ: Եվ պառավի զարմացած, շփոթված հայացքի տակ Զորոն փնչալով քշեց դուրս: Նոր տան թիկունքին քողտիկ կար. հին տունն էր, դուռը մետաղալարով կապկպված: Հին իրեր էին լցված քողտիկում: Ծերացած օրորոց, այրված վառարան, խոփ, գերանդի, եղան… Տանելի մի վառարան ընտրեց, երկու աթոռ, մնացածը կրեց-դասավորեց քողտիկի թիկունքին, մաքրեց պատ ու առիք, դուռը ամրապնդեց… կարգի գցեց հին տունը: Իսկ երեկոյան, երբ տղաները հավաքվեցին-եկան, հայրը տեղադրել էր արդեն իր մահճակալը, անկողինը աման-չաման էր բերել, մի պարկ ալյուր… Հայրը առանձին տուն էր ու դռանը նստած՝ հանգիստ ծխում էր: Տղաները իրար անցան, ո՞վ է վիրավորել բաբոյին, միմյանցից հաշիվ էին պահանջում, մորն էին հարցու- փորձում, հենց իրենից՝ բաբոյից էին ուզում պատճառը իմանալ՝ ո՞վ է վիրավորել, իսկ Զորոն կարճ էր կապում. — Աշխարհքն է վիրավորե Զորոյին… Մեջ աշխարհքին ինչքան մարդ կա՝ Զորոյին վիրավորանք է հասցրե: Ու Զորոն աշխարհքի հետ խռով է ու… «մենակ Ալեն… մեջ աշխարքին՝ մենակ Ալեն», ու կբաժանվիմ: Ինչ արին-չարին, տուն չգնաց և ոչ էլ՝ առանձին ծխատեր զույգ որդիներից մեկն ու մեկի հարկի տակ: Բաժանումը հաստատ էր ու հաստատ: 4 Հաջորդ օրը կեսօրին Զորոն արդեն դաշտի գյուղում էր: Մի քանի անգամ գնաց-եկավ Ալեի տան դիմաց՝ փողոցում էր ուզում հանդիպել, գնաց-դարձավ, կանգ տվեց ճյուղերը տան պատուհանին քսող թթենու տակ, թխկթխկացրեց պատուհանը և, թթենու բնի ետևը պահ մտած, սպասեց արձագանքի՝ Ալեն չի՞ երևա պատուհանի մոտ… Թե երևաց՝ ձեռքով նշան կանի-կկանչի: Դնաց-եկավ՝ թխկթխկացրեց, պահ մտավ, բայց Ալեն չկար ու չկար: Փողոցում երեխաներից բացի ոչ ոք չէր երևում, գարուն էր, ամեն մեկն իր բան ու գործին: Եվ Զորոն ստիպված էր մտնել բակ: Բակ մտնելն ու Ալեին տեսնելը մեկ եղավ՝ նույն ծիրանենու մոտ էր, որ գինի տանելու օրը տեսավ (տաքդեղի կարմիր շարուկն էր հավաքում): Հիմա ծիրանենու շուրջբոլորը բանջարեղեն էր ցանված, և Ալեն փխրեցում էր անում: Շատ պստիկ էր: Նստած էր թմբին, ուս ու պարանոցով թեքվել էր կողքի և իմիջիայլոց, Զորոյին այդպես թվաց, իմիջիայլոց փխրեցնում էր ու դնդնում, Զորոյին այդպես թվաց, ոչ խոսք լսեց, ոչ դնդնոց լսեց, բայց նրան թվաց, թե Ալեն, իրոք, խաղ էր ասում, է՜, էրգրի հին խաղերից, գինին տանելու օրը ասած իր խաղերից մեկը Ալեն դնդնում էր: Զորոյի ձայնի վրա պառավը տարիքին անսովոր կտրուկ նայեց: — Իմ հոգի՜ն, Ալե:- Զորոն փայտը հենեց ծիրանենու բնին և պառավի ձեռքերն առավ ափերի մեջ: — Բարով տեսանք… Փոքրացե՜-դարձե բուռ մի… է՜ ն Ալեի չափ: — Եվ գլխով արեց լեռների կողմ:- է՜ն պստիկ Ալեի չափ: Կհիշի՞ս… Քանց էսօր՝ իմ աչաց դեմն է: Դու կհիշի՞ս… Քու գլխին ծաղկեպսակ կար, ու դու քանց ուլիկ՝ էս քարեն՝ էն քար, էս քարեն՝ էն քար: Կհիշի՞ս… Օր է՜ն նշանավոր օրն իմ սիրտ ճղփաց… Եվ ստացվեց այնպես, ինչպես առաջին հանդիպման ժամանակ. Զորոն ձգված, մշուշոտ հայացքը հեռու լեռներին, իսկ դիմացը կանգնած պստլիկ պառավը՝ ծգլվզան, աչքը՝ էրգրացու կիսաքուփ աչքերին: — էրթանք տուն, ախպեր Զորո: — Չէ՜, տուն չէ, տուն չէ՜, իմ հոգին,- աշխուժով վրա բերեց Զորոն,- այ, այգու խորքում ջահել խնձորենի կար, էն ծառի տակ: Հետո պղնձե ամանով գինի խնդրեց և փայտն առավ, գնաց-նստեց խնձորենու տակ: Գլխարկը հագցրեց ծնկին և նայեց լեռների կողը: «Իմ գործն արդար է, ու Մարաթուկն ինձ օգնական»: — Իմ գործն արդար է, Ալե,- գինին առավ պառավի ձեռքից,- ու Մարաթուկն ինձ օգնական:- Խմեց գինին և գործնական շտկվեց տեղում: — Դե հիմա հարց տուր, թե ինչի համար է էկե Զորոն: — Ծանոթ բարեկամ մարդ ենք, ախպե՛ր Զորո, էրգրացի, գնալ-գալն աշխարհի օրենքն է: — Հըմը էդքա՞ն, Ալե’…,- Զորոն ձեռքը մեկնեց ծիրանենու կողմ,- նոր քեզ բան ասի… Օր էսօրվա պես անուշ օր էր, ու իմ սիրտ ճղփաց քու վրա, Ալե՛: Զորոն սպասեց պատասխանի, իսկ պառավը հարցական նայում էր: — Հաց բերե՞մ, ախպե՛ր Զորո: — Հաց չէ, գինի կպիտի: «Յա Մարաթուկ,- մտքում օգնություն խնդրեց Զորոն,- քու սուրբ ձեռքով բորբոքած կրակ, քու սուրբ ձեռքով թող հով ու զով դառնա»: — էդ օր,- հենց պառավը հայտնվեց, Զորոն շարունակեց խոսքը,- էդ գարնան օր, որ Մարութա բարձրիկ վանք քու սերն ճիրեց մեջ իմ սրտին, Ալե՛, քու բոյ, ա՜յ, էսքան էր,- մի թիզ կտրեց գետնից:- Իմացա՞ր: էն օր ես ուշքի եկա, որ Ալեն՝ բոբիկ ու շաղոտ ոտքերով Ալեն, ծաղկեպսակով Ալեն, իմ Ալեն է: Իմ Ալեն է ու իմ Ալեն է: Իմացա՞ր… էն օր Մարաթուկ սեր տվեց, հըմը մեկել օր անօրենները խլեցին… Բորենին ընկավ մեջ մատղաշներին, ավեր ու կոտորում, առ ու փախ ու ալան-թալան էղավ ու արևի խավարում էղավ… արևի խավարում էղավ, Ալե՛, ու ես ու դու կորցրինք զիրար… Իմ խոսք ճշմարի՞տ է, իմ հոգին: — Քու խոսքը կոտորումի մասին չէ՞, ախպե՛ր Զորո: — Կոտորումի մասին է ու… սիրո մասին է, Ալե՛: Ծերունին գինի խմեց, նոր ծխախոտ վառեց և սպասեց արձագանքի: Պառավը լուռ էր, ուս ու պարանոցով կողքի թեքված, և մաշված մատները խաղում էին կանաչների հետ: — Նորեն դու իմ Ալեն ես,- շշնջաց ծերունին:- էն օրը չի կորե, Ալե՛, էն օրը կա, գարնան էն օր քանց իմ աչաց դեմն է… Ուլերն ու գառներ կխաղեն Մարութա փեշին, դու… Նախորդ առավոտի հետ հայտնված, է՜, անցած-գնացած գարնան օրը, որ թավիշ ու գունեղ պարուրել էր ու պոկ չէր գալիս, Զորոն նորից պատմեց: — Ըբը՜… Մարաթուկ կնքեց իմ սերն ու էն օրից չուրի էսօր էդ սուրբ մեղք մեջ իմ հոգուն է, Ալե՛… Ելի՛ ու քու գոտին ժրե՛ ու էրթանք, իմ հոգին: — Ո՞ւր,- զարմացած նայեց պառավը: — Կհարցնե՝ ո՞ւր… Ըբը էսքան հեքիաթ ո՞ւմ համար էր, Ալե՛, ելի՛, ու հետ իրար էրթանք մեր գեղ: Իմ քոչից բաժանվեցի ու բաժանվեցի, քանի մի տարվա կյանք է մնացե՝ հետ իրար ապրինք ու թող Մարաթուկի սրտով էղնի: — Խելա՞ռ է,- ափն ի շուրթ՝ մեկուսի ասավ պառավը և ակամա փորձեց գինին վերցնել Զորոյի դիմացից: — Չէ՜, գինին չէ՜ … Գինին էստեղ ի՞նչ մեղք ունի, գինին չէ, Ալե՛, է՛ս է,- ափը դրեց սրտին,- էս է, իմ հոգին, էս է… էն խորոտ հեքիաթն ո՞ւմ համար էր, Ալե: էլ ինչի՞ էն լուս-առավոտ ծնվեց-եկավ աշխարհք, թե ես ու դու մեր գլուխ հետ իրար չդնինք մեկ բարձի… Թե՝ չպիտի լինի… թե՝ չպիտի լիներ, էն կապույտ առավոտը ինչո՞ւ ծնվեց, թե Զորոն էդ առավոտ իր պստիկ, նախշուն Ալեին պետք է գտներ ու իրիկուն չեկած՝ կորցներ, էդ լույս- առավոտը ինչո՞ւ եղավ, Ալե … Եղավ, որ գար էս մեղավոր աշխարհի մեղքը ավելացներ ու էրթա՞ր, եղավ, որ գար դաղեր Զորոյի հոգին ու էրթա՞ր, որ Զորոյին ասեր, թե աշխարհում էսպես-էսպես անուշ բա՞ն կա, ասեր ու էրթա՞ր, Ալե… Երա՞զ էր… Խորոտիկ հեքիաթ էր… Չէ. էն լույս-առավոտը եղել է ու կա: — Ելի՛ ու քո գոտին ժրե՛, ու երթանք,- պահանջեց Զորոն: — Ախպե՛ր Զորո, երկինք վկա, դու քո խելքը թռցրել ես,- նեղսրտեց պառավը: — Կփախցնիմ,- Զորոն բռունցքը խփեց գետին: Պառավը ափի մեջ խնդմնդաց: — Ինչպե՞ս կփախցնես, ախպե՛ր Զորո: — Պստլի՜կ, բուռ մի բան ես, կգցիմ մեջ պարկին ու…Դժվար չուրի գեղից դուրս գալն է: Հետո աշխարհք թափի-գա՝ Ալեն իմ Ալեն է: Կփախցնիմ:- Պինդ կրկնեց Զորոն: Բակից տղամարդու ձայն լսվեց. Ալեին էր կանչում: Եվ ձայըր Զորոյի ականջին հնչեց որպես հեռախոսականչ՝ ալո՜ո… — Իմ մարդն է.,- պառավը շտապեց ելնել: — Քու էրիկ լավ մարդ է, հըմը՝ կփախցնիմ: Գիշեր է մնացե՝ կփախցնիմ,- և քաշեց փեշից ու շշնջաց:- Քու բերան գոց կպահիս ու ձեն-ձուն չես հանի: Պառավը էլի խնդմնդաց և գոգնոցի ծայրով սրբեց բերանը: — Ե՜լ, ախպե՛ր Զորո, ել էրթանք տուն: — Տունն ես ի՞նչ գործ ունիմ… Զիս կգցիմ գեղից դուրս, մութն ընկավ՝ էլի կդառնամ հոս ու իմ աչք քու ճամփին: Խոսք մեկ ու Աստված մեկ: Տանտերը նորից ձայն տվեց: — էստեղ եմ,- պատասխանեց Ալեն,- ախպեր Զորոն է եկել: Զորոն քաշեց պառավի փեշը, տղամարդավարի կրճտացրեց ու բռունցք ցույց տվեց: — Կփախցնիմ, Ալե՛,- շշնջաց,- կամիս-չկամիս՝ կփախցնիմ: — Հաա՜,- տանտերը հայտնվեց,- դո՞ւ ես: Բարով ես եկել: Գինի՞ ես ուզում,- ծիծաղեց տանտերը: — Շատ կուզիմ, ախպեր:- Կոտրված խոստովանեց Զորոն:- Քու գինու պես գինի մեջ աշխարհքին չկա ու չի պատահի: Մեծ բրդելու ու իմ գլուխը ջարդելու իրավունք ունիս: Մինչ այս, մինչ այն, գերդաստանը հավաքվեց՝ զույգ տղա, զույգ հարս, թոռներ, հավաքվեցին և նստեցին սեղան: «Շեն տան սեղան է,- մտքում գնահատեց Զորոն:- Քանց հարսանիքի սեղան… Մարաթուկ վկա, իմ ու Ալեի հարսանիքն է»: Գերդաստանն, իրոք, ուրախ էր, իսկ Ալեի որդիները՝ ոգևորված: Գինին տանելու օրը տանը չէին: Մի մարդ է եկել, իրենց մոր համերկրացի հետաքրքիր մի ծերունի, պղնձի չափով չգիտեմ քանի գինի է խմել, երգել է ու խմել, երգել է ու խմել, և դժվարությամբ են մառանից հանել դուրս: Դրանից հետո՝ Էլի է հայտնվել, բայց, ափսոս, որ դարձյալ չեն տեսել: Եվ, տես, այդ հետաքրքիր ծերունին իրենց հյուրն է. ճերմակ, թավ բեղեր ունի, պինդ կնճիռներ, խոսում Է բարձրաձայն, հաճույքով մինչև տակ խմում է և անմիջապես լցնում բաժակը: — Դու մեր մորեղբայրն ես:- Կրտսերը ավելի խանդավառ էր:- Մոր կողմից մենք ոչ մի ազգական-բարեկամ չունենք, դու, իսկապես, մեր մորեղբայրն ես: «Օտար կհաշվիս զիս, թե քեռի, քու գործն է,- Զորոն մտքում պատասխան տվեց,- հըմը էս գիշեր քու մոր կփախցնիմ… Կփախցնիմ, լաո»: Կրտսեր որդին մորը շատ էր նման: «Ալեն է ու կա»,- մտածեց Զորոն և հարց տվեց. — Քո նշանածն ո՞րն Է, գա՛ռ: Եվ տղայի կինը, որ հենց իր ուսնկիցն էր, շատ դուր եկավ: — Ձեր կենաց:- Վրա-վրա երկու բաժակ գինի խմեց ու ավելի ուշադիր նայեց տղային: Տղայի բիբերը ուրախ առկայծում էին, և աչքերի մեջ երգ կար: Հա՛, երգ կար. Զորոն որքան նկատել է՝ այդպիսի աչքունքով երիտասարդները բոլորը ձայնեղ են լինում: — Դու խաղ ասել գիտե՞ս: — Գիտեմ,- ուրախ պատասխանեց տղան: — Թե էդպես է, քու քեռու բաժակին մի խաղ ասա: Տղայի երգի ընթացքում էլի խմեց ու զգաց, որ աչքերը մշուշվում են… Այդպես շո՞ւտ… փոքրիկ գավաթներով դեռ մի քանի գավաթ է խմել… Ուրեմն էլ խմել պետք չէ… Զորոն կերուխումի համար չի եկել… Տանտերը թող խմի… թող տանտերը խմի ու հարբի, որդիները թող խմեն… իսկ Զորոն նպատակ ունի… Ո՞ւր է Ալեն: Պառավը մանրիկ ու չափուկ դուրս ու ներս էր անում և շուրթերին գողտուկ ժպիտ կար: — Ապրիս, լաո: — Զորոն բաժակը մոտեցրեց շուրթերին և երկմտեց՝ խմի՞, չխմի՞, բայց խմեց:- Ավելի շնորհք ունենաս… Հիմա դու ականջ դիր, ես ասիմ մի խաղ: Եվ մինչև սկսելը Զորոն փակեց աչքերը և գլխահակ ուս ու իրանով տարուբերվեց, օրորվեց, օրորվեց, հետո ձայն տվեց իր երգին՝ հըիիիի՜- աա՜խ, և կանչի հետ ձեռքը բարձրացրեց գլուխն ի վեր ու սկսեց երգել… Երգում էր խռպոտ, ծերունական բեկբեկուն ձայնով, աչքերը գոց, ինքնամոռաց ու քանդվելով: Երգը բնության մասին էր. նախշուն քարերով ու գույնզգույն ծաղիկներով սարերի և սարն ի վեր ելվերող սայլուղու ու սայլի, և դեպի երկինք ճախրող բոց լծկանների, սարի կրծքին՝ դեմ արեգական փռված կորեկի կլոր արտի… Զորոն ձեռքը բարձրացրեց գլխից վեր ու վար բերեց, մի շիշ տապալվեց, ուսնկից հարսը քաշվեց մի կողմ՝ ծերունու երգող ձեռքին ասպարեզ տալու. երգը կանաչ վարոցներով հոտաղների մասին էր և բանջարի ելած նախշուն գոգնոցներով աղջիկների… Երգը բնության ու սիրո մասին էր… Զորոն ավարտեց երգը, բայց, դեռ երգի հետ՝ տարուբերվում-ճոճվում էր, աչքերը դեռ գոց էին և այդպես ու հակված կանչեց՝ Ալեեեե՜…. Ե՞րգ էր, երգի վերջին ելևէ՞ջը, թե՞ իր պառավի անունը տվեց՝ տանտերը չհասկացավ: Ալեն բան ու գործ թողած՝ կուչ էր եկել սեղանի եզրին, չկար պահ առաջվա կայտառությունը, շուրթերի անկյուններում ծվարած գողտուկ ժպիտը չքացել էր, տխուր ու շիվար մի պստլիկ պառավ համերկրացուն էր նայում: — Ալեեեե՜,- Զորոն նայեց պատուհանից դուրս, լեռների վրա արևն արդեն հանգչում էր:- Արևմարք չեղներ մեջ աշխարհքին,- երգահանք շշնջաց Զորոն,- կեսօր ու արևմարք ու իրիկուն ու գիշեր չեղներ, ամառ ու ձմեռ չեղներ… Կպիտեր՝ թաք գարուն… Թաք գարուն ու առավոտ… Ու մեծնալ չեղներ, Ալե՛, էրեխան մնար էրեխա, ես՝ էն նախշուն քարի վրա, դու՝ շաղոտ կանաչների մեջ ու քո գլխին՝ ծաղկեպսակ ու քո գլխին՝ ծաղկեպսակ, Ալե՜… — Մա՛, քեզ հետ է:- Բոլորը սուս արած լսում էին ծերունու մենախոսությունը, և տանտիրոջ կրտսեր որդին հուզվել էր:- Քեռի Զորոն քեզ հետ է, մա՛… Նստի՛ր քեռի Զորոյի մոտ: Իսկ մայրը դժվարանում էր ոտքի ելնել: Տղան օգնեց մորը, բերեց քեռի Զորոյի կողքին նստեցնելու: -Յա՜, Մարաթուկ:- Զորոն ոտքի կանգնեց ու պառավին գիրկն աոավ: Հետո պառավը դեմքը սեղմել էր ծերունու կրծքին, իսկ Զորոն խոնարհել էր գլուխը, այտը հպել Ալեի մազերին և շեղ ու կիսախուփ նայում էր պատուհանից դուրս ու երգեցիկ կանչում. -Ալեե՜ե… Ալե, իմ հոգին, Ալեեեե՜…

 Մուշեղ Գալշոյան

Մուշեղ Գալշոյան (Մուշեղ Հովեի Մանուկյան, 1933, դեկտեմբերի 13, գ. Մեհրիբան (այժմ` Կաթնաղբյուր, Արագածոտնի մարզ) - 1980, հոկտեմբերի 15, Կաթնաղբյուր), հայ արձակագիր, լրագրող, ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1981, ետմահու, «Մարութա սարի ամպերը» ժողովածուի համար): Գրական անուն է դարձրել տոհմական Գալշոյան ազգանունը:

1957-ին ավարտել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտի այգեգործական ֆակուլտետը: 1957-ին աշխատել է Աշտարակի շրջանի Կոշի մեքենատրակտորային կայանում, 1958-60-ին` Արտենիում (այժմ` Արագածոտնի մարզում) որպես փորձադաշտի ագրոնոմ, 1960-61-ին` Թալինի շրջանային «Կոմունիզմի դրոշով» թերթում, 1961-62-ին` Աշտարակի «Արագած» միջշրջանային թերթում որպես գրական աշխատող, 1964-67-ին` «Ավանգարդ» թերթում որպես գրական աշխատող, ապա բաժնի վարիչ, 1967-69-ին` «Գարուն» ամսագրում որպես բաժնի վարիչ: 1969-71-ին սովորել է Մոսկվայի Մ. Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի գրական բարձրագույն դասընթացներում: 1971-75-ին աշխատել է «Գարուն» ամսագրում: 1975-77-ին եղել է «Սովետական գրող» հրատարակչության գեղարվեստական գրականության խմբագրության վարիչ: Նրա «Բովտուն» վեպը 1973-ին արժանացել է ՀԳՄ գրական առաջին կարգի մրցանակի:

Մ. Գալշոյանի առաջին ստեղծագործությունը լույս է տեսել 1959-ին, Թալինի «Կոմունիզմի դրոշով» թերթում:

Գալշոյանի ստեղծագործություններում կորուսյալ հայրենիքի կարոտն է, Մեծ եղեռն ապրած հայության արդար դատը:

Ռուսերեն առանձին գրքերով լույս են տեսել նրա «Ձորի Միրոն» վիպակը (Մոսկվա, 1972), «Քարե հովտում» (Մոսկվա, 1977, գրքի մեջ մտնում են «Ձորի Միրոն» վիպակը և «Բովտուն» վեպը), «Ծաղկած քարեր» (Երևան, 1977), լիտվերեն` «Ձորի Միրոն» (Վիլնյուս, 1977), բուլղարերեն` «Բովտուն», «Ձորի Միրոն» (Սոֆիա, 1978):

«Դրուժբա նարոդով» ամսագիրը 1978-ի թիվ 1-ում տպագրել է Մ. Գալշոյանի «Մարութա սարի ամպերը» շարքի երկու պատմվածք, որոնք արժանացել են տարվա լավագույն պատմվածքի մրցանակին: Նրա սցենարներով նկարահանվել են «Հնավանդ թմբուկը», «Բովտուն», «Ձորի Միրոն» կինոնկարները:

Պատմություն

1. Թվարկել համաշխարհային մշակույթի նվաճումները 20-րդ դարի 20-30-ական թվականներին;

       Մշակույթը զարգանում էր ինչպես հիմնարար, այն­ պես էլ հումանիտար ուղղություններով։ Եվ նրա ար­դյունքներն ավելի արագ ու անմիջականորեն էին ներդր-­ վում՝ բարեփոխելով մարդկանց կյանքն ու կենցաղը։

Գրականությունը շատ զարգացած էր այդ ժամանակաշրջանում,ժամանակաշրջանի

խոշորագույն գրողներն են ռուս Մ.Գորկին, ֆրանսիացի Ա.Ֆրանսը, Գերմանացի 

Թ.Մանը, Ամերիկացի Է.Հեմինգուեյը և այլք:

Զարգացած էր նաև արվեստը 

երաժշտության խոշորագույն ներկայացուցիչներն էին ֆրանսիացի երգահան Մ. Ռա­ վելը, ամերիկացի Ջ. Գերշվինը, ռուս Ս. Պրոկոֆևը։

Թատրոնը հասավ մեծ հաջողությունների  Ի հայտ եկան թատրոնի ականավոր բարեփոխիչներ՝ ռուս Կ. Ստանիսլավսկին, գերմանացի Բ. Բրեխտը։

Աննախադեպ ձեռքբերումներ ունեցավ նաև կինոարվեստը:Ստեղծվեցին կինոստուդիաներ, որտեղ աշխատում էին տաղանդավոր դերուսույցներ և դերա­ սաններ։ Նրանցից էր Չ. Չապլինը, որին համարում են բոլոր ժամանակների խոշորագույն կինոգործիչը։

Կենսաբանություն

                                               Միտոզ                          

Կորիզակիսում, կարիոկենեզ կամ միտոզ, բջջի անուղղակի բաժանում, որի դեպքում կորիզում և ցիտոպլազմայում տեղի են ունենում մի շարք միմյանց հաջորդող, կանոնավոր գործընթացներ, որոնք ի վերջո բերում են բջջի գենետիկական նյութի հավասար բաշխմանը առաջացած դուստր բջիջների միջև։ Վերոհիշյալ բոլոր պրոցեսներն ընթանում են միտոտիկ ցիկլի ընթացքում։ Կորիզակիսումը օնտոգենեզի կարևոր գործընթացներից մեկն է։ Միտոտիկ բաժանումը ապահովում է բազմաբջիջ էուկարիոտ օրգանիզմների աճը հյուսվածքային բջիջների հաշվին։

• Հնարավոր է դառնում որոշել քրոմոսոմների չափսերը, ձևը, կառուցվածքը, քանակը։ Յուրաքանչյուր քրոմոսոմ երկարավուն, խիտ մարմնիկ է, որը կազմված է սեղմվածքներով միմյանցից սահմանազատված մի քանի մասերից։ Տարբերում են առաջնային սեղմվածքը կամ ցենտրոմերը։ Ցենտրոմերն այն տեղն է, որին բաժանման ժամանակ միանում են բաժանման իլիկի թելիկները։ Քրոմոսոմի վրա կարող է լինել երկրորդային սեղմվածք։
• Յուրաքանչյուր քրոմոսոմ բաղկացած է պարուրաձև ոլորված ԴՆԹ-ի երկու թելից (մոլեկուլ) ,որոնք կոչվում են քրոմատիդներ կամ դուստր քրոմոսոմներ։

Բջջի կենսական կամ միտոտիկ ցիկլում տարբերում են.

1. ինտերֆազ կամ նախապատրաստական շրջան. դա երկու բաժանումների միջև ընկաց ժամանակահատված է, որի ընթացքում բջիջն աճում է, գործում և նախապատրաստվում բաժանման,
2. բջջի բուն բաժանման շրջան։

Բջջի բուն բաժանումը ընթանում է միմյանց հաջորդող չորս փուլերով՝ պրոֆազ, մետաֆազ, անաֆազ, թելոֆազ։

Русски

ДОМАШНЕЕ ЗАДАНИЕ

 1. Выписать глаголы повелительного наклонения.

Советы юным велосипедистам.

Езде на велосипеде учитесь в стороне от уличного движения. Научитесь самостоятельно садиться на велосипед. Не держитесь слишком сильно за руль! Смотрите на метров пять-шесть вперед, а не на колесо. Педали вращайте равномерно, без рывков.

Прежде чем спуститься, прекратите вращение педалей. Когда скорость уменьшится, машина накренится. Опустите в сторону наклона ногу и поставьте ее на землю.

2. Образуйте форму повелительного наклонения единственного и множественного числа. Запишите, обозначая суффиксы и окончания.

Возить-вози,возите резать-реж,режтье шить- шеи,шеитье, купить-купи,купите читать-читаи,читаитье сдать-сдаи,сдаитье

3.

4

Заменить  глаголы неопределенной формы глаголами повелительного наклонения мн. Числа. (Прочитать) прочтьи текст, (выяснить) выясни значение непонятных слов. (Определить) определи тему и основную мысль текста. (Разделить)раздели текст на смысловые части, (озаглавить)озоглавь их. (Написать)Напиши черновик черновик плана. (Сопоставить)Сопоставь его с текстом. (Проследить)проследи, все ли нашло отражение в плане; связаны ли пункты по смыслу. (Проверить)проверь, можно ли, руководствуясь планом, изложить текст.

Ֆիզիկա

                                                  Բնագիտական ֆլեշմոբ

1. Ո՞րն է Տիեզերքում ամենատարածված տարրը.

1) թթվածինը

2) ջրածինը

3) ածխածինը

4) ազոտը

2. Ո՞րն է երկրակեղևում առավել տարածված մետաղը.

1) ալյումին

2) պղինձ

3) երկաթ

4) մագնեզիում

3. Ո՞ր շարքում են տարրերը ներկայացված ըստ երկրակեղևում դրանց տարածվածության նվազման.

1) ալյումին, թթվածին, սիլիցիում, երկաթ

2) սիլիցիում, թթվածին, ալյումին, երկաթ

3) թթվածին, սիլիցիում, ալյումին, երկաթ

4) թթվածին, ալյումին, երկաթ, սիլիցիում

4. Որքա՞ն է C, H, O, N, P, S կենսածին տարրերի պարունակությունը կենդանի օրգանիզմում ըստ զանգվածի ( %).

1) 24 %

2) 97%

3) 76 %

4) 62%

5. Ո՞ր շարքում են նյութերը ներկայացված ըստ մարդու օրգանիզմում դրանց զանգվածային բաժնի նվազման.

1) ածխաջրեր, ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր

2) սպիտակուցներ, ջուր, ճարպեր, ածխաջրեր

3) սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ջուր, ճարպեր

4) ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր

6. Արջը 125 մետր բարձրությունից ընկնում է 5 վայրկյանում: Ի՞նչ գույնի է արջը:

Мой ответ

7. Ինչո՞ւ է աչքի բիբը սև:

Мой ответ

8. Կշեռքի վրա հավասարակշռված է ջրով ոչ լրիվ լցված անոթը: Կխախտվի՞ արդյոք կշեռքի հավասարակշռությունը, եթե անոթի մեջ մատն իջեցնենք այնպես, որ այն չդիպչի հատակին և պատերին:

Мой ответ

9. Տիեզերագնացը նավի ուղեծիր դուրս գալուց հետո հայտնաբերեց, որ ջրով փակ շշում նրանում գտնվող ողջ օդը գնդի տեսքով հավաքվել է ջրի ներսում, իսկ ջուրը մինչև խցանը լցրել է շիշը: Ինչպե՞ս բացատրել այդ երևույթը: Ի՞նչ կլինի, եթե շիշը բացենք:

Мой ответ

10.Հեռատեսներին խորհուրդ է տրվում կրել մուգ օպտիկական ակնոցներ, իսկ կարճատեսներին` ակնոցներով աշխատել լավ լուսավորության ժամանակ: Ինչո՞ւ: